* ( سُنْبُلاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يابِساتٍ « 12 : 43 ( 1 ) . هفت گاو فربه كه در وجود آدمى ، مولوى اشارت فرموده ، تواند كه لطايف سبع باشد - كه پيش ، به آنها اشارت كرده‌ايم . و هفت لاغر ، مراتب بالقوّه از آنها باشند . چه ، قوّه ، عدم شأنى است - نه عدم بحت . و هفت خوشخ - اينجا - علوم و اعمالى شايستهء آنها . و اما توجيه اقرب به اغلب افهام ، آن است كه فربه آنها ، هفت قوّهء مدركه باشند - كه پنج مشعَر ظاهر و دو تاى باطن . چه ، دانسته [ اى ] كه قواى جزئيهء باطنه ، دو از آنها مدركند ، و سه ديگر متصرّف و حافظند . فربه باشند ، اگر نورى و در تحت عقل باشند . و لاغر باشند ، اگر ظلمانى و در تحت جهل باشند . و هفت خوشه سبز ، عفّت و سخاوت و شجاعت و حكمت خلقى است ، كه اجزاى عدالتند ، و محو و طمس و محق - اعنى توحيد افعال و توحيد صفات و توحيد ذات . و هفت خوشهء يابس ، مقابلات از اجزاء اربعه . و اگر چه مشهور هست ، ولى تقتير و تبذير ، به جُبن و تهوّر راجع است - چنان كه سخاوت به شجاعت . ولى وجود ، مراتب دارد ، نور على نور . و عدم ، نفى است و لا تميّز فيه . و صفات خبيثه ، عدم يا عدم بر آنها غالب است . پس تقليل در اجزاء عدالت ، مناسب نيست . ولى در مقابل ، مناسب است . پس شش مىشود . و به اضافهء جهل - كه أنقص از جميع است ، چه عدم معرفت ، خشك كننده تر از اخلاق رذيله است - هفت شود . و اين يابسات مىپيچند بر آن سنبلات خضر ، و آنها را خشك كنند - اعاذنا الله تعالى . و مىشود كه هفت خوشهء يابس ، هفت گناه كبيره باشد ، كه امّهات خبايثاند . چنان كه اكثرى ، كباير را هفت گيرند . و بالجمله رخا فراوانى علوم و معارف و امطار رحمت ، و قحط عدم و قلَّت اينها . پس اگر خضر به نحو حال هست ، مىپيچند و خشك مىكنند . و اگر نيست قوّه و استعداد را ضايع مىكنند . ( ( 2797 ) ) پس فتادم ز ان كمال مستتم * از فن زالى به زندان رحم ن 1179 7 - ك 393 29 زال : مادر است . و ايهام دارد به زالِ دنيا . كه « اَلدُّنْيا عَجُوزَةٌ مَكَّارَةٌ غَدّارَةٌ » يعنى مسئولست . و بعض حكما در وجه تعلَّق نفس به بدن ، گويند كه چون عناصر تفاعل كردند و سورت كيفيات آنها شكسته شد ، به عالم وحدت و عدل قريب شدند ، و اين منشأ تعلَّق نفس شد . ( ( 2798 ) ) روح را از عرش آرد در حطيم * لاجرم كيد زنان باشد عظيم ن 1179 8 - ك 393 30 .

--> ( 1 ) قرآن كريم ، سورهء يوسف ، آيهء 43 .